Bezwaar maken tegen omgevingsvergunning misbruik van recht?
Voor veel ontwikkelaars is het een terugkerende frustratie: omwonenden die bezwaar maken tegen een omgevingsvergunning, terwijl de kans op succes klein is. Soms lijkt zo’n bezwaar vooral bedoeld om een project te vertragen of zelfs om een ‘vergoeding’ af te dwingen. Ook een inhoudelijk zwak bezwaar kan namelijk leiden tot aanzienlijke vertraging van het project. Zeker als de realisatie ervan afhankelijk is van het onherroepelijk zijn van de vergunning.
In de rechtspraak speelt daarom regelmatig de vraag of het maken van bezwaar in zulke gevallen misbruik van recht oplevert. Daarvan kan sprake zijn als aannemelijk is dat het gekozen rechtsmiddel – zoals bezwaar of beroep – evident kansloos is. Dit volgt onder meer uit een arrest van de Hoge Raad van 11 april 2025 (ECLI:NL:HR:2025:560).
Dat een bezwaar als “evident kansloos” wordt aangemerkt, gebeurt echter niet snel. Dat blijkt ook uit het genoemde arrest. Toch is er recent een vonnis gewezen waarin wél werd geoordeeld dat sprake is van misbruik van recht. Het gaat om het kortgedingvonnis van de voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag van 15 april 2026 (ECLI:NL:RBDHA:2026:10526).
De zaak
In deze zaak vroeg een ontwikkelaar de rechter om twee bezwaarmakers te verplichten hun bezwaar tegen een verleende omgevingsvergunning in te trekken. Volgens de ontwikkelaar maakten zij misbruik van recht door het bezwaar in te dienen en te handhaven.
Opvallend was dat partijen al een lange geschiedenis van conflicten hadden. Eerder hadden zij een vaststellingsovereenkomst gesloten, waarin onder meer was afgesproken dat zij zich niet negatief over elkaar zouden uitlaten. Ook had al een kort geding plaatsgevonden, waarin uitlatingen van de bezwaarmakers over de ontwikkelaar als onrechtmatig waren beoordeeld. Die uitlatingen hadden betrekking op de manier waarop de ontwikkelaar eigenaar van de betreffende gronden was geworden.
In het bezwaarschrift tegen de omgevingsvergunning voerden de bezwaarmakers opnieuw aan dat de ontwikkelaar de percelen op onheuse wijze in eigendom had verkregen. Andere bezwaren tegen de vergunning werden niet naar voren gebracht.
Oordeel van de voorzieningenrechter
De voorzieningenrechter oordeelde dat het bezwaar – over de eigendom van de percelen – geen reële kans van slagen had. Daarnaast stelde de rechter vast dat de ontwikkelaar nadeel ondervond van het bezwaar. De voortgang van het project kwam onder druk te staan, terwijl de ontwikkelaar zo snel mogelijk met de bouw wilde beginnen. Ook speelde reputatieschade een rol. Tijdens de zitting werd bovendien duidelijk dat het bezwaar de enige belemmering vormde voor het definitief worden van de omgevingsvergunning.
Volgens de rechter werd het belang van de ontwikkelaar hierdoor onevenredig geschaad. De bezwaarmakers hadden hun bevoegdheid om bezwaar te maken daarom niet in redelijkheid mogen uitoefenen. Door het indienen en in stand houden van een evident kansloos bezwaar handelden zij onrechtmatig.
Extra grond: strijd met eerdere afspraken
Daar kwam nog bij dat de inhoud van het bezwaarschrift in strijd was met de eerder gesloten vaststellingsovereenkomst en het eerdere kortgedingvonnis. Door zich opnieuw negatief uit te laten over de ontwikkelaar, handelden de bezwaarmakers ook om die reden onrechtmatig, aldus de voorzieningenrechter.
Gevolg
De voorzieningenrechter veroordeelde de bezwaarmakers om hun bezwaar binnen één dag in te trekken. Daarbij werd een bijzondere maatregel getroffen: als zij dat niet (tijdig) zouden doen, zou het vonnis zelf gelden als een ‘akte van intrekking’. Met andere woorden, dan zou het vonnis zelf gelden als intrekking van het bezwaarschrift.
Tot slot
Hoewel in deze casus de conclusie (misbruik van recht) niet verrassend is, laat dit vonnis goed zien dat er wel degelijk grenzen zijn aan het gebruikmaken van bezwaar- en beroepsmogelijkheden.
Het volledige vonnis is te lezen via deze link.