Feitelijk leidinggeven: wanneer een bestuurder wordt beboet voor een overtreding van de rechtspersoon

In deze zaak waren appellanten tot medio januari 2015 bestuurders van een bedrijf dat personen uit Letland via een uitzendbureau te werk stelde bij diverse bedrijven. Naar aanleiding van meerdere misstanden is er een onderzoek uitgevoerd, op basis waarvan de minister een boete heeft opgelegd vanwege de overtreding van artikel 7 Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag. Appellanten zijn hierbij als leidinggevende aangemerkt, met als gevolg dat zij ieder afzonderlijk een bestuurlijke boete van € 87.250,00 hebben gekregen.

Het leerstuk van feitelijk leidinggeven houdt kort gezegd in dat wanneer een rechtspersoon een overtreding begaat, ook degene die de feitelijke leiding over de rechtspersoon heeft kan worden bestraft. In de praktijk zullen dit vaak bestuurders van een rechtspersoon zijn, maar ook andere personen kunnen feitelijk leidinggeven wanneer zij de bevoegdheid hebben om in te grijpen en invloed hebben op het plegen van de verboden gedraging door de rechtspersoon.

De Afdeling benoemt dat in ‘feitelijk leidinggeven’ een zelfstandig opzetvereiste op de verboden gedraging besloten ligt. Een leidinggevende moet dus opzettelijk een bepaalde regel overtreden voordat er sprake kan zijn van feitelijk leidinggeven. Er is in ieder geval sprake van opzet wanneer een leidinggevende weet (of moet weten) dat er een regel wordt overtreden en vervolgens er bewust voor kiest om dit te laten gebeuren.

De Afdeling geeft in haar uitspraak ook voorbeelden van wanneer er sprake kan zijn van feitelijk leidinggeven. Zo zal het vaak duidelijk zijn wanneer er sprake is van feitelijk leidinggeven, omdat bijvoorbeeld een bestuurder actief en effectief handelt en daarmee een overtreding begaat. 

Interessanter is het wanneer een verboden gedraging het onvermijdelijke gevolg is van algemeen beleid, gevoerd door bijvoorbeeld een bestuurder. Wanneer de bestuurder een meer passieve rol heeft, kan er toch sprake zijn van feitelijk leidinggeven. Dit is het geval wanneer een bestuurder geen maatregelen heeft genomen ter voorkoming of beëindiging van een verboden gedraging, terwijl hij wel bevoegd en redelijkerwijs gehouden was om dit te doen. 

Wat bovendien opvalt aan deze uitspraak is dat de Afdeling niet alleen de feitelijk leidinggevende, maar ook de opdrachtgever benoemt als mogelijke partij die kan worden bestraft wanneer een rechtspersoon als overtreder wordt aangemerkt. Dit werd voorheen weinig belicht binnen het bestuursrecht. 

Naast de gevallen waarin evident is dat sprake is van feitelijk leidinggeven bij een verboden gedraging, is het van belang dat u goed op de hoogte bent van wat er binnen uw organisatie speelt. Het is immers mogelijk dat u voor een verboden gedraging wordt beboet die u zelf niet heeft begaan, maar die een gevolg is van het door u gevoerde beleid, ook als opdrachtgever. Als leidinggevende binnen een organisatie bent u immers (deels) eindverantwoordelijk.

Referentie: ABRvS 20 mei 2026, ECLI:NL:RVS:2026:2902 (de standaardoverweging is te vinden onder 8.1.).