Partijdeskundige of gerechtsdeskundige: moet u de wederpartij betrekken bij uw rapport?

Een gerechtsdeskundige wordt door de rechter benoemd (art. 194 Rv), moet partijen de gelegenheid geven opmerkingen te maken (art. 190 Rv) en is gebonden aan de Leidraad deskundigen in civiele zaken en de Gedragscode voor gerechtelijk deskundigen. Een partijdeskundige, ingeschakeld door één partij, voor eigen rekening, is dat allemaal niet. Geen van deze formele regels is op hem van toepassing.

Een partijdeskundigenrapport is een schriftelijk bewijsstuk met vrije bewijskracht (art. 152 Rv). De feitenrechter heeft grote vrijheid bij de waardering ervan. Die waardering is in cassatie alleen op begrijpelijkheid te toetsen, niet op juistheid (HR 19 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3654). De rechter mag het rapport als uitgangspunt nemen, ook als de wederpartij bezwaren heeft geuit over de totstandkoming.

A-G Hartlief bevestigt dat er geen formele verplichting bestaat om de wederpartij te betrekken bij de voorbereiding van een partijdeskundigenrapport. Het feit dat Aannemer niet was uitgenodigd voor de inspectie maakte het rapport niet waardeloos: zij had immers in beide instanties de gelegenheid gehad inhoudelijk te reageren. Hetzelfde gold voor het tweede rapport: Aannemer was aanwezig bij de inspectie, kon opmerkingen maken op het conceptrapport en heeft in hoger beroep verweer gevoerd.

Maar: de mate waarin hoor en wederhoor heeft plaatsgevonden bij de totstandkoming kan wél een relevante factor zijn bij de bewijswaardering door de rechter. Een rapport dat volledig buiten de wederpartij om tot stand is gekomen, loopt het risico minder gewicht in de schaal te leggen.

Wie de wederpartij volledig buitensluit, riskeert een rapport dat gemakkelijker aan te vallen is op partijdigheid, en waarvan de bewijswaarde door de rechter lager kan worden ingeschat. Dat Aannemer haar verweer baseerde op een beknopt intern inspectieverslag van een eigen medewerker hielp niet: dat woog simpelweg niet op tegen de uitvoerige rapporten van de VvE.

Welke lessen kunnen hieruit worden geleerd?

• Nodig de wederpartij zo vroeg mogelijk uit voor de inspectie, ook als dat juridisch niet verplicht is.
• Deel de onderzoeksvragen en het conceptrapport met de wederpartij.
• Voert u verweer tegen een eenzijdig rapport? Wees dan concreet: een algemene klacht over schending van hoor en wederhoor is onvoldoende. Benoem welke informatie de deskundige miste en wat het effect daarvan was op de bevindingen.
• Wacht niet passief af onder "voorbehoud van alle rechten". Gelet op de twee-conclusieregel is dat een risicovolle strategie. Overweeg tijdig een contra-expertise.

Evert Jan Heijnen is advocaat en partner bij Brackmann. Hij adviseert en procedeert over contractuele conflicten en aansprakelijkheid in de scheepsbouw en de maakindustrie.