Voorbereidingsprocedure BOPA-omgevingsvergunning

In het omgevingsplan kunnen regels worden gesteld over activiteiten die gevolgen (kunnen) hebben voor de fysieke leefomgeving. Daaronder vallen in ieder geval de regels zoals we die vroeger in bestemmingsplannen tegenkwamen. Als een voorgenomen activiteit niet past in de regels van het omgevingsplan, is het mogelijk om met een omgevingsvergunning van die regels af te wijken. Dat heet onder de Omgevingswet een ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’ (BOPA). Deze BOPA vertoont in zoverre (sterke) gelijkenissen met het Wabo-projectbesluit en de artikel 19-vrijstelling uit het verleden.

Reguliere en uitgebreide voorbereidingsprocedure

Uitgangspunt is dat het besluit op de aanvraag voor een BOPA-omgevingsvergunning wordt voorbereid met toepassing van de zogenoemde ‘reguliere procedure’ van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dat houdt – kort gezegd – in dat een beslissing wordt genomen op de aanvraag, waartegen bezwaar tegen kan worden gemaakt, waarop een beslissing op bezwaar wordt genomen. Deze beslissing op bezwaar is vervolgens vatbaar voor beroep en hoger beroep.

Op dit uitgangspunt gelden uitzonderingen voor bepaalde gevallen waarbij het besluit op de aanvraag wordt voorbereid met toepassing van de zogeheten ‘uitgebreide procedure’ van afdeling 3.4 van de Awb. Hierbij wordt eerst een ontwerpbesluit ter inzage gelegd met de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen, waarna een definitief besluit wordt genomen, waartegen beroep en vervolgens hoger beroep openstaan.

Het besluit op de aanvraag moet bij de reguliere procedure binnen acht weken (twaalf weken als instemming van een ander bestuursorgaan nodig is) na ontvangst van de aanvraag worden genomen, eventueel te verlengen met ten hoogste zes weken (art. 16.64 Omgevingswet). De uitgebreide procedure, de naam zegt het al, is in beginsel een langere voorbereidingsprocedure dan de reguliere procedure. Artikel 3:18 Awb schrijft voor dat het besluit op de aanvraag “zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk zes maanden na ontvangst van de aanvraag” moet worden genomen.

Voorbereidingsprocedure besluit op aanvraag BOPA-omgevingsvergunning

Hoe en wanneer wordt nu bepaald welke voorbereidingsprocedure van toepassing is? In de Omgevingswet is bepaald dat de aanvraag voor een BOPA-omgevingsvergunning wordt gedaan bij het bevoegd gezag (vaak het college van burgemeester en wethouders). Na ontvangst van de aanvraag, moet het bevoegd gezag hiervan "zo spoedig mogelijk" mededeling doen aan de aanvrager, waarbij de van toepassing zijnde voorbereidingsprocedure, beslistermijn en de tegen het besluit openstaande rechtsmiddelen ook worden vermeld (art. 16.54a Omgevingswet).

Zoals opgemerkt, is de toepassing van de reguliere voorbereidingsprocedure het uitgangspunt (art. 16.62 lid 1 Omgevingswet). In een aantal gevallen heeft de wetgever voorgeschreven dat de uitgebreide voorbereidingsprocedure moet worden gevolgd (art. 16.65 lid 1 Omgevingswet). Deze gevallen zijn genoemd in artikel 10.24 van het Omgevingsbesluit (dit kan onder andere het geval zijn bij rijksmonumenten, bepaalde milieubelastende activiteiten en Natura 2000-activiteiten). Daarnaast kan de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing zijn op verzoek of met instemming van de aanvrager. In al deze gevallen is dus relatief snel en eenvoudig vast te stellen welke procedure gevolgd moet worden en kan dit aan de aanvrager worden meegedeeld.

Er is echter in artikel 16.65 lid 4 van de Omgevingswet ook een nieuwe mogelijkheid voor het bevoegd gezag opgenomen. Het bevoegd gezag kan namelijk ook uit eigen beweging ervoor kiezen de uitgebreide voorbereidingsprocedure toe te passen voor een BOPA:
a) als het gaat om een activiteit die aanzienlijke gevolgen heeft of kan hebben voor de fysieke leefomgeving, en
b) waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben.

Het is niet uitgesloten dat deze nieuwe mogelijkheid in de praktijk te pas en te onpas ingezet gaat worden. De uitgebreide procedure geeft het bevoegd gezag immers meer tijd om tot een besluit te komen en dat kan aantrekkelijk zijn. En instemming van de aanvrager voor toepassing van de uitgebreide procedure is hier niet vereist, al moet de aanvrager wel in de gelegenheid worden gesteld zijn zienswijze hierover te geven (art. 16.65 lid 5 Omgevingswet).

Binnen welke termijn het bevoegd gezag de keuze voor de procedure gemaakt moet hebben is niet exact bepaald. Hoewel “zo spoedig mogelijk” na ontvangst mededeling gedaan moet worden aan de aanvrager over de toepasselijke voorbereidingsprocedure, is geen duiding gegeven welke termijn hierbij hoort. Een maximale termijn is in ieder geval niet genoemd. De plicht om de te volgen procedure mee te delen is overgenomen uit de voorheen geldende Wabo, maar onder de Wabo bestond de hier geschetste keuzemogelijkheid niet. Onder dit oude recht bepaalde de wet welke procedure toegepast moest worden, en was de mededeling daarom ook minder belangrijk. Nu de keuzemogelijkheid relevant is geworden, geldt dit ook voor het begrip ‘zo spoedig mogelijk’. Het lijkt ons dat de keuze niet langer op zich mag laten wachten dan redelijk is. Dat kan, afhankelijk van de complexiteit van de aanvraag, enkele weken duren. Hierover zal de bestuursrechter in de toekomst wellicht meer duidelijkheid kunnen geven.

Ook de gemeenteraad speelt soms een rol in de besluitvorming over de BOPA-omgevingsvergunning. De gemeenteraad kan vooraf gevallen aanwijzen waarin een bindend advies nodig is voordat een BOPA wordt verleend (art. 16.15a Omgevingswet). Als een aanvraag betrekking heeft op een aangewezen geval, moet het college de aanvraag naar de gemeenteraad sturen en om advies vragen. Het advies van de gemeenteraad is bindend, wat betekent dat het college het advies moet volgen bij het beslissen op de aanvraag (art. 16.15b Omgevingswet). En let op: als de gemeenteraad een bindend adviesrecht is, blijft de beslistermijn ongewijzigd. Zeker als de reguliere procedure van toepassing is (beslistermijn 8 weken, eenmalig te verlengen met 6 weken), moet goed gepland worden om advies tijdig van de raad te krijgen.

Slot

Heeft u behoefte aan advies over (de voorbereiding van een besluit over) een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit? Neem dan contact met ons op!