Wat verandert de Energiewet voor aanbestedingen van systeembeheerders?
Per 1 januari 2026 is de nieuwe Energiewet (inhoudende regels over energiemarkten en energiesystemen) in werking getreden. Onder deze wet is bepaald dat de overheid bij Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) kan bepalen dat geheimhouding van bepaalde gegevens, hulpmiddelen, materialen, of werkmethoden van systeembeheerders als essentieel voor de bescherming van vitale processen voor nationale veiligheid wordt aangemerkt. Dit heeft directe gevolgen voor aanbestedingen van systeembeheerders.
Juridisch kader
Aanbestedingen van systeembeheerders zijn in beginsel onderworpen aan de regelgeving uit de Aanbestedingswet 2012 (Aw 2012). Wanneer bepaalde middelen via een AMvB als essentieel veiligheidsbelang worden aangemerkt, kwalificeren opdrachten met betrekking tot die middelen als opdrachten met een essentieel veiligheidsbelang.
In dat geval is niet langer de Aw 2012 van toepassing, maar de Aanbestedingswet op Defensie- en Veiligheidsgebied (ADV).
Wat verandert er?
Dit kan de inkooppraktijk van systeembeheerders aanzienlijk veranderen. De ADV brengt namelijk een aantal wezenlijke verschillen met zich mee ten opzichte van de Aw 2012. Voorbeelden hiervan zijn:
- Extra mogelijkheid tot uitsluiting van ondernemers die buiten de Europese Unie zijn gevestigd (artikel 1.7 ADV)
- Geen openbare aanbestedingsprocedures
- Kortere looptijd van raamovereenkomsten (artikel 2:129 ADV)
- Gids Proportionaliteit is niet van toepassing
Juridische duiding
De Energiewet brengt dus een wezenlijke verandering in de inkooppraktijk mee. Dit vraagt om extra aandacht van juristen en systeembeheerders. De daadwerkelijke impact hangt af van de reikwijdte van de AMvB-aanwijzing. Zodra middelen als essentieel veiligheidsbelang worden gekwalificeerd, zullen systeembeheerders hun inkoopprocessen en contractstructuren daarop moeten inrichten.
Dat vraagt om een tijdige beoordeling van:
- welke opdrachten onder het bereik van de aanwijzing vallen;
- de gevolgen voor lopende en toekomstige raamovereenkomsten;
- de interne governance rond veiligheidsbelangen en aanbestedingskeuzes.