Wet op Defensiegereedheid (Wodg): wat verandert er voor aanbestedingen?
Op 12 december 2025 zette de Ministerraad het licht op groen: de Wet op Defensiegereedheid komt eraan. Met deze wet wil de overheid Defensie beter in staat stellen om snel te handelen in situaties waarin de nationale veiligheid in het geding is. Het huidige juridische systeem is ingericht op vredestijd, waardoor procedures tijd kosten of belemmerd worden door regelgeving. De Wodg moet hierin verandering brengen. Dit heeft grote gevolgen voor iedereen die levert aan of samenwerkt met defensie.
Wat is de Wet op Defensiegereedheid?
Centraal in de Wodg staat het begrip gereedstelling. Dit ziet op het geheel van activiteiten dat nodig is om een inzetbaar militair vermogen te ontwikkelen en te behouden. Daarbij gaat het onder meer om materieel, infrastructuur, opleidingen, kennisontwikkeling en cyberveiligheid. Nieuwe technologieën zoals data-analyse, drones en kunstmatige intelligentie spelen hierin een steeds grotere rol. De wet sluit aan bij deze ontwikkeling en beoogt Defensie meer wendbaarheid te geven in een wereld waarin dreigingen zich steeds sneller en onvoorspelbaarder aandienen.
Wat verandert er in aanbestedingen?
Het wetsvoorstel introduceert twee belangrijke uitzonderingen op de reguliere aanbestedingsregels:
- Sneller inkopen in crisissituaties
In situaties waarin activiteiten die nodig zijn voor defensiegereedheid worden belemmerd of dreigen te worden belemmerd, mag Defensie gebruikmaken van een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking. In zulke gevallen mogen reguliere termijnen en publicatieverplichtingen worden losgelaten en kan direct met marktpartijen worden onderhandeld. Denk bijvoorbeeld aan een acute militaire inzet die snel transportcapaciteit vereist, of aan een cyberaanval die onmiddellijke inkoop van software of hardware noodzakelijk maakt.
Voor leveranciers kan dit kansen bieden, maar het roept ook vragen op over de reikwijdte van deze uitzondering en de mate waarin concurrentie en gelijke behandeling nog worden geborgd.
- Europese regels kunnen buiten toepassing blijven
Daarnaast maakt de Wodg het mogelijk om Europese aanbestedingsregels buiten toepassing te laten wanneer de bescherming van het wezenlijk belang van Nederland dat vereist. Als tijdige gereedstelling in het geding komt, kan dit worden aangemerkt als zo’n wezenlijk belang. In zulke gevallen kan nationale veiligheid zwaarder wegen dan transparantie. Dat betekent echter niet dat alle beginselen zonder meer verdwijnen. In beginsel blijven de algemene aanbestedingsrechtelijke beginselen, zoals proportionaliteit en zorgvuldigheid, van toepassing. Alleen voor zover dat noodzakelijk en evenredig is, kan daarvan worden afgeweken.
De rechtspraak laat zien dat deze afweging zeer precies moet worden gemaakt.
Wat betekent dit voor marktpartijen?
Deze uitzonderingen kunnen niet alleen worden toegepast door Defensie zelf, maar ook bij aanbestedingen die namens de Staat worden uitgevoerd, bijvoorbeeld door het Rijksvastgoedbedrijf ten behoeve van Defensie. Voor marktpartijen betekent dit dat zij te maken kunnen krijgen met minder voorspelbare procedures, snellere besluitvorming en mogelijk een beperktere mate van transparantie. Juist daarom wordt de praktische toepassing van de wet cruciaal.
Juridische duiding en begeleiding
De Wodg creëert ruimte, maar die ruimte roept ook nieuwe vragen op. Wanneer mag van bestaande regels worden afgeweken? Hoe blijven fundamentele beginselen gewaarborgd? En hoe voorkomt u dat kansen onbedoeld juridische risico’s worden?
Brackmann staat organisaties die met Defensie samenwerken bij als strategisch sparringpartner. Wij helpen u het nieuwe speelveld optimaal te benutten, met scherpe juridische duiding, praktische begeleiding en oog voor uw positie in de markt. Van interpretatie en toepassing van de Wodg tot inschrijvingen, onderhandelingen en contractering: met onze actuele kennis van wet- en regelgeving en onze betrokkenheid bij ontwikkelingen in de defensiemarkt zorgen wij dat u snel kunt schakelen én juridisch stevig staat.