Zoeken

De rechtbank Oost-Brabant waarschuwt handhavers met een uitspraak in een zaak tussen een provincie en een groenrecyclingbedrijf voor hun verantwoordelijkhed voor een duidelijke en actuele vergunning. Als niet duidelijk is wat er precies is aangevraagd en vergund, komt deze onduidelijkheid voor risico van het bevoegd gezag en niet voor risico van de vergunninghouder.

Een gemeente kan de kosten van toepassing van bestuursdwang niet verhalen op andere (rechts)personen dan de in de last onder bestuursdwang expliciet genoemde overtreder(s). Wanneer een bedrijf failliet gaat, kan de enig aandeelhouder dus niet zomaar privé verantwoordelijkheid gehouden worden.

Afvalbedrijven hebben bij omwonenden vaak een slechte naam. De ervaring leert dat de komst van een afvalbedrijf steevast leidt tot verzet. Omwonenden vrezen meer overlast en vinden afvalbedrijven ruimtelijk gezien niet thuis horen in de omgeving. Een recente uitspraak laat zien dat de hoogste bestuursrechter die koudwatervrees niet heeft.

Komt het door een toename van het aanbod of door de beperkte verwerkingscapaciteit? Steeds vaker is in het nieuws dat afvalbedrijven te veel afval opslaan en dan ook nog eens te lang. Daar wordt vaak handhavend tegen opgetreden, met als gevolg procedures, kosten en verbeurde dwangsommen. Volgt uit beleid en de wet een maximale opslagduur? Het antwoord is ja.

Er zijn momenten dat ik het gevoel krijg dat handhavende overheden zich iets te star opstellen, en de rechter daar vrij makkelijk in mee gaat. Zoals in het geval van de geuroverlast die Suez veroorzaakte in Rotterdam, en waarmee het dwangsommen van 30.000 euro verbeurde.

Waar een last onder dwangsom binnen een jaar na het verbeuren moet worden ingevorderd, kunnen bestuursdwangkosten veel later alsnog worden verhaald. Dat kan jaren later tot vervelende verrassingen leiden.

Onder het mom van ‘dubbel genaaid houdt beter’ is bevoegd gezag steeds vaker geneigd om een last onder dwangsom of bestuursdwang meerdere malen aan verschillende (rechts)personen op te leggen. Dat leidt ook tot veel beroepszaken.

Besluiten over het plaatsen van ondergrondse restafvalcontainers (ORAC’s) vormt een onophoudelijke bron van rechtspraak. ORAC’s zijn nodig, iedereen wenst ze, maar niet in de buurt van de eigen woning. Een perfect voorbeeld van een NIMBY-geval (not in my back yard). Wel de voorzieningen wensen, maar er geen (mogelijke) hinder van willen ondervinden.

Het aanvragen van een omgevingsvergunning gaat niet altijd van een leien dakje. Dat ondervond ook een bedrijf uit Houten. Zelf gaf het bedrijf wijzigingen in de aanvraag niet duidelijk aan, waarop het bevoegd gezag weer onterecht delen weigerde. Met een gang naar de rechter tot gevolg.

Het zal wellicht verbazen, maar uitspraken over het tegengaan van overlast door vliegen, vaak als gevolg van het opslaan of verwerken van afval, zijn niet zeldzaam. Afval kan vliegen aantrekken en een broedplaats vormen. Overlast door vliegen of ander ongedierte buiten het bedrijf wordt steevast aangemerkt als een milieugevolg van de inrichting van het betreffende bedrijf.

Een bedrijf uit Oss wilde meer soorten afval gaan accepteren en vroeg een wijziging van de omgevingsvergunning aan. De provincie Noord-Brabant verleende de wijziging, die ‘milieuneutraal’ zou zijn. Opmerkelijk genoeg was het de gemeente Oss die bezwaar aantekende.

Als niet tijdig wordt voldaan een last onder dwangsom, verbeurt de overtreder de dwangsom. De bevoegdheid tot invordering van die dwangsom door het bestuursorgaan verjaart na een jaar. Wordt de dwangsom na de verjaring van de invorderingsbevoegdheid alsnog betaald, dan is die betaling onverschuldigd, zo heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in een uitspraak van 10 februari 2021 geoordeeld.

Eén van de doelstellingen van het bestuursrecht is het bieden van rechtsbescherming tegen de overheid. Toch is mijn gevoel dat rechters die doelstelling, zeker bij handhavingszaken, niet altijd leidend achten.

Bij een controle bleek dat een bedrijf te veel AVI-bodemas had opgeslagen. Toen een paar weken later het overschot nog niet was afgevoerd, legde de provincie het bedrijf een last onder dwangsom op. Binnen vijf weken moest de hoeveelheid bodemas zijn teruggebracht tot de vergunde hoeveelheid, maar met dat tijdsbestek was het bedrijf het niet eens.

Bepaalde omgevingsrechtelijke besluiten liggen eerst als ontwerp ter inzage. Dan kunnen daarover zienswijzen worden ingediend. Stelt een belanghebbende beroep in tegen een dergelijk besluit, maar heeft hij geen zienswijze over het ontwerpbesluit ingediend, dan werd hij tot voor kort meestal niet-ontvankelijk verklaard. Sinds een uitspraak van de Raad van State van 14 april 2021 is dat echter anders geworden.

Per 1 juli 2021 is de huisvestingsverordening van de gemeente Rotterdam gewijzigd. In deze verordening (voluit: “Verordening toegang woningmarkt en samenstelling woningvoorraad 2021”) zijn belangrijke wijzigingen doorgevoerd in de vergunningplicht voor kamerbewoning. Zo geldt de vergunningplicht voortaan al vanaf drie verhuurde kamers.

Voor afvalbedrijven lijkt een procedure over varkens in Limburg nou niet echt relevant. Maar opeens is dat anders. Totdat de wetgever de wet heeft aanpast, heeft deze zaak namelijk grote gevolgen voor het procesrecht in alle omgevingsrechtelijke procedures.

Met ingang van 1 januari 2022 geldt in grote delen van Rotterdam een zelfbewoningsplicht. Deze regeling, vastgelegd in de huisvestingsverordening (voluit: “Verordening toegang woningmarkt en samenstelling woningvoorraad”), heeft tot doel om in de betreffende wijken “opkoopbescherming” te bieden. Voor de verhuur van de woning is een vergunning nodig, die maar in een beperkt aantal gevallen kan worden verkregen.

Het uitgangspunt van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) is de openbaarheid van informatie. De Wob kent echter uitzonderingsgronden. De enorme hoeveelheid rechtspraak daarover, alsook het feit dat inderdaad vaak moet worden geprocedeerd om informatie te verkrijgen, roept de vraag op of openbaarheid (in de praktijk) wel echt het uitgangspunt is. Maar er zijn ook enkele lichtpuntjes. Ten eerste de uitgesproken overheidswens te komen tot een andere bestuurscultuur. Ten tweede de uitspraak van de Raad van State van 6 oktober 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:2224).

------